
Neurobiolog ujawnia, jak wytrenować mózg do współczesnego świata
- Dodał: Maira Rafi
- Data publikacji: 20.07.2026, 12:03
Chociaż nie możemy fizycznie ulepszyć naszych mózgów, które są w rzeczywistości nieco mniejsze niż mózgi naszych przodków – nadal możemy je wytrenować, aby radziły sobie z wyzwaniami przyszłości.
Dr Hannah Critchlow, neurobiolog z Uniwersytetu Cambridge, napisała nową książkę zatytułowaną „Mózg XXI wieku”. Wyjaśnia w niej, jak możemy uwolnić ukryty potencjał naszego mózgu, koncentrując się na umiejętnościach miękkich, takich jak empatia, kreatywność i zarządzanie energią.
1. Trenowanie empatii i hojności
Empatia i inteligencja emocjonalna to najważniejsze czynniki pozwalające przewidzieć, jak szczęśliwi będziemy w życiu. Chociaż genetyka kontroluje część tego procesu, możemy aktywnie wytrenować się w byciu bardziej empatycznym.
• Współczucie dla samego siebie: Możesz zacząć od bycia dla siebie dobrym. Kiedy odczuwasz silne emocje, poświęć chwilę na zastanowienie się, dlaczego tak się czujesz i jak możesz pomóc sobie poczuć się lepiej.
• Zdrowie jelit: Fascynujące badanie wykazało, że przyjmowanie prebiotyków i probiotyków przez zaledwie siedem tygodni zmieniło skład flory bakteryjnej jelit i uczyniło ją bardziej hojną. Bakterie w naszych jelitach wytwarzają substancje chemiczne, które wędrują nerwem błędnym bezpośrednio do obszarów mózgu odpowiedzialnych za podejmowanie decyzji, aktywnie kształtując nasze zachowania społeczne.
2. Pobudzanie kreatywności poprzez marzenia
Dr Critchlow wyjaśnia, że z punktu widzenia neurobiologa istnieje niewielka różnica między słynnym geniuszem, takim jak Mozart, a resztą z nas. Sekret kreatywności tkwi w pozwoleniu umysłowi na swobodne wędrowanie.
Spędzamy około 20% dnia na marzeniach. Kiedy nie skupiamy się na konkretnym zadaniu, mózg zaczyna łączyć różne idee.
• Spacer na łonie natury: Spacer na świeżym powietrzu zwiększa fale alfa w mózgu. Te fale elektryczne wywołują uczucie spokoju i pobudzają kreatywne myślenie.
• Relaks i sen: Relaks jest kluczowy dla wielkich idei. Na przykład, starożytny naukowiec Archimedes miał swój słynny moment „eureki” podczas relaksu w wannie. Słynny wynalazca Thomas Edison zasypiał z ciężkim, metalowym przedmiotem w dłoni. Kiedy zasypiał, przedmiot ten spadał na tacę, budząc go, dzięki czemu mógł natychmiast zapisać swoje dziwne, kreatywne myśli przed snem.
3. Doładowanie energetyczne mózgu
Ludzki mózg zużywa ogromne ilości energii na myślenie. Energia ta jest wytwarzana przez mitochondria, które działają jak maleńkie elektrownie wewnątrz naszych komórek. Aby pomóc tym komórkowym elektrowniom wytwarzać czystą energię dla mózgu, dr Critchlow zaleca trzy rzeczy:
• Regularne ćwiczenia: Aktywność fizyczna powoduje namnażanie się mitochondriów, dając mózgowi i ciału więcej elektrowni. Pomaga również mózgowi w rozwoju nowych komórek i obwodów nerwowych.
• Wystarczająca ilość snu: Sen działa jak cykl oczyszczający, który wypłukuje toksyczne produkty przemiany materii powstałe w procesie produkcji energii.
• Unikaj cukru i przetworzonej żywności: Spożywanie zdrowego paliwa pomaga mitochondriom sprawnie funkcjonować bez uszkodzeń.
Jak radzić sobie ze stresem współczesnego życia?
Jeśli czujesz się całkowicie przytłoczony szybkim tempem współczesnego życia, dr Critchlow twierdzi, że to całkowicie normalne. Ludzki mózg z natury nie lubi niepewności i zmian.
Jednak ludzie z natury są również ciekawi świata i są wynalazcami. Musimy po prostu zaakceptować fakt, że nasz gatunek został stworzony do tworzenia wielkich zmian, jednocześnie trochę się ich bojąc.
Neuroscientist Reveals How to Train Your Brain for the Modern World
The modern world is changing very fast. While we cannot physically upgrade our brains—which are actually slightly smaller than the brains of our ancient ancestors—we can still train them to handle the challenges of the future.
Dr. Hannah Critchlow, a neuroscientist from the University of Cambridge, wrote a new book called The 21st Century Brain. In it, she explains how we can unlock our brain's hidden potential by focusing on soft skills like empathy, creativity, and energy management.
1. Training Empathy and Being Generous
Empathy and emotional intelligence are the most important factors for predicting how happy we will be in life. While genetics control part of this, we can actively train ourselves to be more empathetic.
-
Self-Compassion: You can start by being kind to yourself. When you feel a strong emotion, take a moment to ask why you feel that way and how you can help yourself feel better.
-
Gut Health: A fascinating study showed that taking prebiotics and probiotics for just seven weeks changed people's gut bacteria and made them more generous. Bacteria in our gut produce chemicals that travel up the vagus nerve directly to the decision-making parts of the brain, actively shaping our social behavior.
2. Boosting Creativity Through Daydreaming
Dr. Critchlow explains that from a brain scientist's point of view, there is only a tiny difference between a famous genius like Mozart and the rest of us. The secret to creativity is letting your mind wander.
We spend about 20% of our day daydreaming. When we don't focus on a specific task, the brain begins to connect different ideas.
-
Walk in Nature: Walking outside increases alpha waves in the brain. These electrical waves cause feelings of calmness and boost creative thinking.
-
Relaxation and Sleep: Relaxation is crucial for big ideas. For example, the ancient scientist Archimedes had his famous "eureka" moment while relaxing in a bath. The famous inventor Thomas Edison used to drift off to sleep holding a heavy metal object. When he fell asleep, the object dropped onto a tray, waking him up so he could immediately write down his strange, creative pre-sleep thoughts.
3. Supercharging Your Brain’s Energy
The human brain consumes a massive amount of energy to think. This energy is produced by mitochondria, which act like tiny power plants inside our cells. To help these cellular power plants create clean energy for the brain, Dr. Critchlow recommends three things:
-
Exercise regularly: Physical activity causes mitochondria to multiply, giving your brain and body more power plants. It also helps the brain grow new cells and nerve circuits.
-
Get enough sleep: Sleep acts like a cleaning cycle that washes away the toxic waste left behind by energy production.
-
Avoid sugar and processed foods: Eating healthy fuel helps the mitochondria run efficiently without getting damaged.
How to Handle the Stress of Modern Life
If you feel completely overwhelmed by the fast pace of modern life, Dr. Critchlow says that is completely normal. The human brain naturally dislikes uncertainty and change.
However, humans are also naturally born to be curious explorers and inventors. We must simply accept the fact that our species is built to create big changes while simultaneously being a little bit afraid of them.

Maira Rafi
Nazywam się Maira Rafi i obecnie studiuję na studiach magisterskich na kierunku stosunki międzynarodowe na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza na Wydziale Nauk Politycznych i Dziennikarstwa. Jestem studentką zagraniczną z Pakistanu, która żywo interesuje się sprawami międzynarodowymi, kulturą i komunikacją. Oprócz zainteresowań akademickich pasjonują mnie zajęcia twórcze, takie jak malarstwo i szydełkowanie, a w wolnym czasie uprawiam jogę. Ponadto lubię tworzyć treści i wyrażać swoje pomysły poprzez twórcze i analityczne pisanie.
