10 listopada 1918 roku Polacy zaczęli rozbrajać Niemców. Tak Warszawa odzyskiwała wolność

10 listopada 1918 roku do Warszawy przyjechał Józef Piłsudski, zwolniony wcześniej z twierdzy w Magdeburgu. Tego samego dnia w stolicy rozpoczęła się akcja rozbrajania niemieckich żołnierzy. Wydarzenia te stały się jednym z najważniejszych etapów przejmowania władzy przez Polaków i odbudowy niepodległego państwa.

Niemiecka armia traciła kontrolę

Jesienią 1918 roku sytuacja Niemiec była coraz trudniejsza. Klęski na froncie zachodnim, bunty marynarzy w Kilonii i Hamburgu oraz rewolucja doprowadziły do rozpadu dotychczasowego porządku. 9 listopada abdykował cesarz Wilhelm II. Wieści o wydarzeniach w Niemczech szybko dotarły również do okupowanej Polski. W Warszawie nadal stacjonowały tysiące niemieckich żołnierzy, ale ich morale wyraźnie spadało. Polacy dostrzegli szansę na przejęcie kontroli nad miastem. Ważną rolę odegrała Polska Organizacja Wojskowa, która od miesięcy przygotowywała się do wystąpienia przeciwko okupantowi. Jej członkowie prowadzili agitację wśród niemieckich żołnierzy, zachęcając ich do neutralności i rezygnacji z dalszego oporu.

Rozbrajanie Niemców w Warszawie

Jedną z osób zaangażowanych w akcję był Józef Gabriel Jęczkowiak. Działając na polecenie Józefa Piłsudskiego, miał w przebraniu niemieckiego żołnierza agitować wśród stacjonujących w Warszawie oddziałów. Rozdawał czerwone opaski i przekonywał żołnierzy, że w Berlinie władzę przejęli rewolucjoniści.

Wkrótce powstała Rada Żołnierska Warszawy, która ogłosiła neutralność. Niemieccy wojskowi zaczęli oddawać broń Polakom. W ciągu 10 i 11 listopada członkowie POW, wspierani przez ochotników, rozbrajali niemieckie patrole i posterunki. W wielu miejscach odbywało się to bez użycia siły. Niemieccy żołnierze byli bardziej zainteresowani bezpiecznym powrotem do domów niż dalszą walką.

Polskie oddziały przejmowały kolejne budynki, magazyny broni i ważne punkty w mieście. Wieczorem 10 listopada było już jasne, że niemiecka kontrola nad Warszawą dobiega końca.

Niemcy opuścili Warszawę

11 listopada rozpoczęły się rozmowy z niemiecką Radą Żołnierską. Uzgodniono, że wojska okupacyjne opuszczą miasto pod warunkiem zagwarantowania im bezpieczeństwa podczas ewakuacji. Józef Piłsudski, mianowany przez Radę Regencyjną Naczelnym Dowódcą Wojska Polskiego, potwierdził te ustalenia. Dzięki temu udało się uniknąć większego rozlewu krwi.

Rozbrajanie niemieckich oddziałów nie ograniczyło się do stolicy. Podobne działania prowadzono między innymi w Łodzi, Radomiu, Płocku i Siedlcach. W niektórych miejscach dochodziło do starć, jednak skala walk była stosunkowo niewielka.

W Warszawie najdłużej opierała się niemiecka załoga Cytadeli. Po kilku dniach negocjacji również ona zgodziła się opuścić miasto. Ostatni niemiecki oddział wyjechał 19 listopada.

Jeden z etapów odzyskiwania niepodległości

Przez Warszawę przewinęło się około 30 tysięcy niemieckich żołnierzy, którzy ostatecznie opuścili miasto. Pozostawiona przez nich broń i wyposażenie zasiliły tworzące się Wojsko Polskie. 10 listopada 1918 roku był ważnym momentem faktycznego przejmowania władzy przez Polaków. Powrót Józefa Piłsudskiego miał ogromne znaczenie polityczne i symboliczne, ale równie istotne było rozbrajanie niemieckich oddziałów. To właśnie wtedy Polacy zaczęli samodzielnie przejmować kontrolę nad stolicą, przygotowując grunt pod odbudowę niepodległego państwa.