Artemis III: Próba generalna przed powrotem na Księżyc

NASA ogłosiła skład załogi misji Artemis III, która – choć pierwotnie planowana jako pierwsze lądowanie ludzi na Księżycu od 1972 roku – została przekształcona w kluczową próbę generalną. Astronauci nie wylądują na Srebrnym Globie, ale przetestują w kosmosie procedury spotkania z lądownikami i nowe skafandry.

 

Nowe zadanie: próba dokowania na ziemskiej orbicie

 

Artemis III wystartuje rakietą SLS z Centrum Kosmicznego im. Kennedy’ego na Florydzie. Czteroosobowa załuga poleci kapsułą Orion, która tym razem nie poleci w stronę Księżyca, lecz pozostanie na niskiej orbicie okołoziemskiej (ok. 290 mil nad planetą). To tam Orion spotka się i zadokuje z prototypowymi lądownikami – tzw. pathfinderami.

 

Przynajmniej jeden z astronautów wejdzie do lądownika, by sprawdzić systemy łączności, zamki włazów i nowe skafandry Axiom. Te ostatnie zaprojektowano we współpracy z domem mody Prada – to włoska firma odpowiada za warstwę wewnętrzną, która rozprowadza chłodzoną wodę po ciele skafandra podczas ośmiogodzinnych spacerów księżycowych (planowanych na późniejszą misję Artemis IV).

 

Misja potrwa nieco dłużej niż dziewięć dni – powrót kapsuły pozwoli przetestować zmodernizowaną osłonę termiczną Oriona podczas ognistego wejścia w atmosferę Ziemi.

 

Dlaczego zmiana planów?

 

NASA zrezygnowała z oryginalnego scenariusza lądowania w lutym 2026 roku. Powód jest prosty: lądownik Starship firmy SpaceX, który miał zabrać astronautów na powierzchnię Księżyca, nie jest gotowy. Zwłaszcza kluczowe dla niego tankowanie na orbicie nie zostało jeszcze nigdy przeprowadzone.

 

Zamiast dalej przesuwać harmonogram, agencja postanowiła wykorzystać Artemis III jako sprawdzian umiejętności dokowania i test nowych skafandrów. Jak wynika z marcowego raportu amerykańskiego Government Accountability Office, SpaceX poczyniło „ograniczone postępy” w dojrzewaniu technologii tankowania na orbicie. Optymistycznie pierwsza taka demonstracja odbędzie się pod koniec 2026 roku.

 

Kto poleci w misji Artemis III?

 

NASA nie ujawniła jeszcze personaliów załogi w artykule BBC – podano jedynie, że skład został ogłoszony.

 

Artemida IV i V: wreszcie na Księżyc

 

NASA ma nadzieję, że to Artemis IV (planowana na 2028 r.) dokona pierwszego załogowego lądowania w epoce nowożytnej. Astronauci spędzą około tygodnia w rejonie bieguna południowego Księżyca, gdzie w stale zacienionych kraterach znajduje się zamarznięta woda. Może ona w przyszłości służyć jako woda pitna, tlen i paliwo rakietowe.

 

Celem programu Artemis jest zbudowanie trwałej obecności człowieka na Księżycu. Przedstawiony w maju 2026 roku przez administratora NASA Jareda Isaacmana program Moon Base zakłada trzy fazy:

 

1. Przed 2029 r.: robotyczne lądowniki i skaczące drony zmapują biegun południowy.
2. Od 2029 r.: powtarzane misje załogowe rozbudują bazę.
3. Połowa lat 30. XXI w.: „półstałe” siedliska umożliwią długotrwały pobyt.

 

Poważne wątpliwości i konkurencja Chin

 

Wielu ekspertów wątpi w realność terminarza NASA. Największym problemem pozostaje wolne tempo rozwoju lądownika Starship oraz brak testów tankowania na orbicie. Ale najpoważniejszy cios nastąpił 28 maja 2026 roku, gdy podczas testu silnika eksplodowała rakieta Blue Origin, poważnie niszcząc jedyną platformę startową firmy na Cape Canaveral.

 

Odbudowa ma potrwać wiele miesięcy. Blue Origin – w przeciwieństwie do SpaceX – nie ma zapasowej platformy, co podważa jej zdolność dostarczenia lądownika Blue Moon Mk2 na potrzeby misji Artemis V.

 

– Nie zdziwiłoby mnie, gdyby Chiny dotarły na Księżyc pierwsze – mówi BBC dr Simeon Barber z Open University. Jego zdaniem wąskim gardłem jest lądownik, a ten jest najmniej bezpośrednio kontrolowany przez NASA.

 

Chiny oficjalnie planują lądowanie swoich astronautów do 2030 roku. Testują już kapsułę Mengzhou i lądownik Lanyue oraz przygotowują ciężką rakietę Long March 10. Indie wyznaczyły cel około 2040 roku. Rosja uczestniczy we wspólnym z Chinami projekcie bazy księżycowej (w połowie lat 30. XXI w.), ale sankcje i problemy techniczne sprawiają, że jej wkład jest niepewny.

 

Co się wydarzyło podczas Artemis II?

 

Misja Artemis II wystartowała 1 kwietnia 2026 roku. Jej czteroosobowa załoga (w tym Kanadyjczyk Jeremy Hansen) jako pierwsza od 1972 roku opuściła niską orbitę okołoziemską. Orion okrążył Księżyc, zbliżając się do niego na 4000 mil, a następnie oddalając się na rekordową dla człowieka odległość 252 756 mil od Ziemi. Kapsuła pomyślnie wodowała 10 kwietnia 2026 roku u wybrzeży San Diego.

 

Ostatnia misja na Księżyc i nowy wyścig

 

Ostatni człowiek stanął na Księżycu w grudniu 1972 roku – byli to Eugene Cernan i Harrison Schmitt z misji Apollo 17. Łącznie 24 amerykańskich astronautów poleciało na Srebrny Glob, a 12 po nim chodziło. Pięć z tych dwunastu osób wciąż żyje.

 

Po zwycięstwie w kosmicznym wyścigu nad ZSRR polityczny entuzjazm i finansowanie dla dalszej eksploracji zmalały. Dziś motywacją jest ponownie utrzymanie przewagi nad Chinami, a także wykorzystanie zasobów Księżyca jako przystanku w drodze na Marsa.