Uchwały antysmogowe bez realnej kontroli

Uchwały antysmogowe obowiązują już w większości województw. Miały przyspieszyć likwidację starych pieców i poprawić jakość powietrza. W praktyce efekt jest ograniczony. Jak pokazuje najnowszy raport Polskiego Alarmu Smogowego, kontrole uchwał antysmogowych w gminach są niewystarczające, a problem kopciuchów w Polsce nadal pozostaje aktualny.

Uchwały obowiązują, ale egzekucja kuleje

 

Obecnie uchwały antysmogowe funkcjonują w 14 województwach. Wyjątkiem są warmińsko-mazurskie i podlaskie. Przepisy zakazują użytkowania pozaklasowych kotłów na węgiel i drewno. Problem kopciuchów w Polsce powinien więc stopniowo znikać. Dane pokazują jednak coś innego.

 

Raport PAS wskazuje, że kontrole uchwał antysmogowych w gminach są prowadzone rzadko. W wielu samorządach brakuje służb, które mogłyby skutecznie sprawdzać paleniska. Dotyczy to zwłaszcza gmin bez straży miejskiej lub gminnej.

Brak straży oznacza brak kontroli

 

Aż 80 proc. gmin w Polsce nie posiada straży miejskiej lub gminnej. To bezpośrednio wpływa na kontrole uchwał antysmogowych w gminach. Urzędnicy mają ograniczone uprawnienia i pracują w określonych godzinach. Po południu i wieczorem kontrole praktycznie nie istnieją.

 

Problem kopciuchów w Polsce utrzymuje się właśnie w takich miejscach. Właściciele domów mogą odmówić urzędnikom wejścia na posesję. Straż miejska ma inne możliwości, ale tam, gdzie jej nie ma, przepisy pozostają martwe.

Niskie kary nie odstraszają

 

Analiza PAS pokazuje, że nawet gdy dochodzi do kontroli, sankcje są symboliczne. Mediana mandatów za łamanie przepisów wynosi niewiele ponad 100 zł. W wielu przypadkach kończy się na pouczeniu. To sprawia, że problem kopciuchów w Polsce nie maleje w oczekiwanym tempie.

 

W metropolii warszawskiej tylko niewielki odsetek kontroli zakończył się wykryciem naruszeń. Jeszcze rzadziej nakładano kary. Kontrole uchwał antysmogowych w gminach często mają charakter formalny, bez realnych konsekwencji dla właścicieli nielegalnych pieców.

Regiony, gdzie zmiany są widoczne

 

Są jednak miejsca, gdzie przepisy działają. Warszawa, Kraków czy Rybnik to przykłady miast, w których kontrole uchwał antysmogowych w gminach są prowadzone systematycznie. Tam liczba kopciuchów spadła znacząco, a jakość powietrza wyraźnie się poprawiła.

 

Te przykłady pokazują, że problem kopciuchów w Polsce można ograniczyć. Kluczowe są regularne kontrole, realne kary i konsekwentne egzekwowanie prawa.

Smog wraca, a tempo wymian spada

 

Eksperci zwracają uwagę, że mimo wymiany około miliona pieców w ostatniej dekadzie, wciąż działa od 2,5 do 2,7 mln kopciuchów. Wiele z nich funkcjonuje nielegalnie. To jeden z głównych powodów obecnych epizodów smogowych.

 

W ostatnich tygodniach notowano rekordowe stężenia pyłów w wielu miastach. Problem kopciuchów w Polsce znów stał się widoczny, zwłaszcza w sezonie grzewczym. Tymczasem tempo składania wniosków do programu Czyste Powietrze wyraźnie spadło.

 

Raport Polskiego Alarmu Smogowego pokazuje jasno, że same przepisy nie wystarczą. Kontrole uchwał antysmogowych w gminach muszą być częstsze i skuteczniejsze. Bez realnych działań samorządów problem kopciuchów w Polsce będzie się utrzymywał, a jakość powietrza nadal będzie zagrożeniem dla zdrowia mieszkańców.