Unia Europejska przyspiesza zbrojenia. Powstają nowe programy i projekt „wojskowego Schengen”

Unia Europejska intensyfikuje działania związane z obronnością i bezpieczeństwem. Powodem są przede wszystkim zmieniające się warunki geopolityczne oraz wojna w Ukrainie. W odpowiedzi państwa członkowskie uruchamiają nowe programy finansowe i przygotowują rozwiązania mające usprawnić współpracę wojskową w całej Europie. Jednym z najważniejszych elementów tej strategii są fundusze przeznaczone na rozwój przemysłu obronnego. W ostatnich miesiącach szczególnie dużo uwagi przyciąga program SAFE, czyli Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy.

SAFE. 150 mld euro na rozwój obronności

Program SAFE zakłada uruchomienie pożyczek o łącznej wartości do 150 mld euro. Środki mają wspierać wspólne zamówienia wojskowe oraz rozwój europejskiego przemysłu zbrojeniowego. Finansowanie odbywa się poprzez emisję obligacji unijnych. Pożyczki mają długi okres spłaty, co według unijnych polityków ma zachęcić państwa do zwiększenia inwestycji w bezpieczeństwo. Największym beneficjentem programu została Polska. Rada UE zatwierdziła dla naszego kraju ponad 43 mld euro. Rząd zapowiada, że większość tych pieniędzy ma trafić do krajowych firm i przedsiębiorstw współpracujących z sektorem obronnym. Według szacunków z programu może skorzystać nawet kilkanaście tysięcy polskich przedsiębiorstw związanych z przemysłem zbrojeniowym, technologiami i logistyką.

Unia chce wspierać europejski przemysł

Celem nowych programów jest nie tylko zwiększenie bezpieczeństwa militarnego, ale również rozwój europejskiej gospodarki. Państwa UE chcą ograniczać zależność od dostaw spoza Europy i wzmacniać własne możliwości produkcyjne. Nie oznacza to całkowitego odejścia od współpracy z partnerami zewnętrznymi, jednak coraz częściej podkreślana jest potrzeba budowania własnego zaplecza technologicznego i przemysłowego. W praktyce oznacza to większe zamówienia dla europejskich producentów sprzętu wojskowego, inwestycje w badania i rozwój oraz tworzenie nowych miejsc pracy.

EDIP i Military Mobility

Obok SAFE funkcjonują także inne projekty związane z bezpieczeństwem. Jednym z nich jest Europejski Program Przemysłu Obronnego (EDIP), którego budżet wynosi 1,5 mld euro. Program ma wspierać gotowość obronną państw Unii w latach 2025–2027. Kolejnym elementem jest Military Mobility, czyli inicjatywa dotycząca usprawnienia transportu wojsk i sprzętu między krajami członkowskimi. To właśnie z tym projektem związana jest koncepcja tzw. militarnej strefy Schengen.

Wojskowe Schengen coraz bliżej

Unia Europejska pracuje nad rozwiązaniami, które mają umożliwić szybkie przemieszczanie wojsk i ciężkiego sprzętu przez granice państw członkowskich. Obecnie procedury są często czasochłonne i skomplikowane. Według przedstawicieli Parlamentu Europejskiego zdarza się, że sprzęt wojskowy czeka na granicach nawet kilkadziesiąt dni. Planowane przepisy mają znacząco skrócić ten proces. Projekt przewiduje wyznaczenie specjalnych korytarzy transportowych lądowych, lotniczych i morskich oraz uproszczenie procedur administracyjnych. Państwa nadal zachowają kontrolę nad zgodami na transport wojskowy, jednak formalności mają być ograniczone do minimum. Głosowanie nad odpowiednimi regulacjami w Parlamencie Europejskim planowane jest na lipiec. Zgodnie z obecnym harmonogramem nowe przepisy mogłyby wejść w życie w 2027 roku.

Nowe wyzwania dla Europy

W ostatnich latach polityka bezpieczeństwa stała się jednym z głównych tematów w Unii Europejskiej. Rosnące zagrożenia militarne, cyberataki, napięcia geopolityczne oraz wojna za wschodnią granicą sprawiły, że państwa członkowskie zaczęły mocniej inwestować we wspólne zdolności obronne. Ważnym sygnałem było również zwiększenie nacisku ze strony Stanów Zjednoczonych, które od lat oczekują od Europy większego udziału w finansowaniu własnego bezpieczeństwa. Unijne instytucje podkreślają, że nowe programy mają nie tylko poprawić gotowość militarną, ale również zwiększyć koordynację działań między państwami członkowskimi.

Polska zyskuje na nowych programach

Polska znajduje się dziś wśród państw najmocniej angażujących się w rozwój europejskiej obronności. Duża część środków z unijnych funduszy ma zostać przeznaczona na rozwój krajowego przemysłu, infrastruktury i technologii. Rząd liczy, że inwestycje przełożą się nie tylko na bezpieczeństwo, ale również na rozwój gospodarczy, wzrost zatrudnienia oraz większą konkurencyjność polskich firm na rynku europejskim.

Przeczytaj też: Polska i Wielka Brytania podpiszą traktat. Wzmocnienie współpracy obronnej