
Nowa nadzieja dla chorych na padaczkę. Naukowcy z UJ dokonali ważnego odkrycia.
- Dodał: Seweryn Adamczyk
- Data publikacji: 10.06.2026, 11:39
Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie opracowali nowatorską strategię, która może otworzyć drogę do skuteczniejszego leczenia padaczki oraz chorób neurodegeneracyjnych.
Wyniki badań zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym „ACS Central Science” i już są określane jako istotny krok w poszukiwaniu nowych terapii neurologicznych.
Praca naukowców
Badania prowadził międzynarodowy zespół z udziałem naukowców z Wydziału Farmaceutycznego UJ CM. Ich praca koncentrowała się na glutaminianie, czyli najważniejszym neuroprzekaźniku pobudzającym w ośrodkowym układzie nerwowym. Choć jest on niezbędny dla procesów uczenia się i pamięci, jego nadmiar może prowadzić do uszkodzeń neuronów i ich obumierania.
Za usuwanie nadmiaru glutaminianu odpowiada transporter EAAT2 znajdujący się na astrocytach. Gdy jego działanie jest zaburzone, dochodzi do nagromadzenia neuroprzekaźnika i tzw. ekscytotoksyczności, która jest jednym z mechanizmów związanych z rozwojem padaczki, choroby Alzheimera, Parkinsona, stwardnienia rozsianego czy stwardnienia bocznego zanikowego.
Nowe podejście do leczenia chorób neurologicznych
Naukowcy opracowali nową generację związków wzmacniających działanie transportera EAAT2. W badaniach zastosowano innowacyjną metodę polegającą na zastąpieniu atomów wodoru ich stabilnym izotopem, czyli deuterem. Pozwoliło to uzyskać związki o lepszych właściwościach farmakologicznych i silnym działaniu przeciwdrgawkowym w badaniach przedklinicznych.
Obecne terapie wielu chorób neurologicznych nadal nie są wystarczająco skuteczne. Badacze chcą więc wykorzystać zupełnie nowe podejście terapeutyczne, które wyjaśnił prof. Krzysztof Kamiński z Katedry Chemii Farmaceutycznej UJ:
„Jest ono ukierunkowane nie na neurony, lecz na astrocyty - komórki kluczowe dla utrzymania prawidłowego środowiska pracy neuronów"
„Wierzymy, że strategia ta przyczyni się do rozwoju innowacyjnych i dobrze tolerowanych terapii chorób związanych z ekscytotoksycznością glutaminianu"
W projekt zaangażowani byli naukowcy z UJ, Instytutu Farmakologii im. Jerzego Maja PAN, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej oraz ośrodków badawczych z Włoch i Stanów Zjednoczonych. Badania finansowało Narodowe Centrum Nauki.
Zdaniem autorów odkrycie może w przyszłości przyczynić się do opracowania nowych terapii nie tylko dla osób z padaczką, ale również pacjentów cierpiących na choroby neurodegeneracyjne związane z uszkodzeniem neuronów przez nadmiar glutaminianu.
Zobacz też: Duże zmiany na rynku miodu. Część produktów może zniknąć ze sklepów
